[vaccinium (EN)]
Het geslacht Vaccinium behoort tot de heidefamilie en omvat wereldwijd ongeveer 500 soorten. Vele daarvan produceren eetbare vruchten, zoals de Amerikaanse blauwbes, de inheemse bosbes of de veenbes. Veel soorten zijn aangepast aan zure, voedselarme bodems.
Bosbesachtigen groeien meestal als kleine struiken of dwergstruiken, al zijn er enkele uitzonderingen die aanzienlijk groter worden. Zo kan de Amerikaanse blauwbes gemakkelijk een hoogte van twee meter bereiken. De karakteriestieke klok- of urnvormige bloemen worden vaak bezocht door hommels, die tot de belangrijkste bestuivers van deze planten behoren.
Verschillende Vaccinium-soorten worden commercieel geteeld of door liefhebbers verzameld vanwege hun smakelijke vruchten. Door intensieve veredeling zijn talrijke rassen en cultivars ontstaan, waarbij de taxonomische achtergrond soms moeilijk te achterhalenis door hybridisatie tussen soorten. Juist deze grote verscheidenheid maakt het geslacht zo boeiend: de enorme diversiteit aan smaken, kleuren en groeivormen nodigt uit om steeds nieuwe soorten en rassen te ontdekken.
Afhankelijk van de soort groeien bosbessen het best op zanderige heidegronden of op natte veengronden. Gemeenschappelijk is hun voorkeur voor zure, relatief voedselarme bodems. Veel soorten zijn zelfbestuivend, maar kruidbestuiving leidt vaak tot hogere opbrengst en grotere vruchten.
De bessen zijn doorgaans klein, aromatisch en voedzaam. Ze bevatten veel antioxidanten, waaronder anthocuaninen, evenals vitamine C, terwijl ze relatief weinig calorieën bevatten. De vruchten worden zowel vers gegeten als verwerkt in sauzen, desserts, gebak, confituren en uiteenlopende dranken.
Planten in pot (P9) zijn het ganse jaar leverbaar.
Varianten
ANDESBOSBES (V. floribundum)
Bladhoudende bosbes uit Zuid-Amerika. Groeit uit tot een struik van ongeveer 80 centimeter hoog en vormt eetbare vruchtjes ter grootte van een gewone bosbes. De vruchten kunnen rauw gegeten worden. Op markten in de Andes worden de vruchten te koop aangeboden.
AMERIKAANSE BLAUWBES (V. corymbosum)
Struik van 1 tot 2 meter hoogte, afkomstig uit Noord-Amerika. Vraagt een vochtige standplaats en een zure grond. Strooi een laag turf of dennennaalden aan de voet van de plant en bekalk nooit. Draagt in de zomer overvloedig blauwe bessen tot 1 cm diameter. Bescherming tegen vogelvraat is noodzakelijk.
WILDE BOSBES (V. myrtillus)
Inheems struikje tot een halve meter hoogte. Zeer lekkere besjes. Maakt ondergrondse uitlopers. Kan als bodembedekking onder bomen aangeplant worden. Vraagt een zure bodem en prefereert een plaats in halfschaduw.
RODE BOSBES (V. vitis-idea)
Ook gekend als vossebes of lingon-berry. Zeeg geliefd in de Scandinavische landen voor sap en andere bereidingen. Wordt daar meestal in het wild geplukt. De rode besjes zijn zuur en aromatisch. Zeer lekker als taartbeleg of in andere bereidingen. Draagt tweemaal vrucht, in de zomer en in de herfst.
VEENBES (V. macrocarpon)
Kruipend struikje tot 30 centimeter hoogte. Heeft een vochtige tot natte bodem nodig. De rode bessen blijven de hele winter aan de struik hangen en zijn tot na de winter te plukken. Meestal gebruikt men veenbessen bereid in gelei of bij vleesgerechten. Kan na de winter ook rauw gegeten worden.
